The Butterfly Collector

Our rural Swedish holiday. An IKEA-style wooden house in the south-east corner of Skane region. A garden full of buzzing insects, chattering birds and quietly tiptoeing hedgehogs. Fields of golden wheat, red cabbage and green onions spread out to the horizon. On the horizon – the Baltic Sea.

The sea here is shallow for miles off shore and in this year's hot weather it's as warm as soup. The shore is mainly overgrown with reeds, and beaches are scarce. Instead you can find wooden mini piers, leading for a few meters into the water.

One evening we take our usual wander to the nearby pier. As we approach the shore via a sandy road, we notice some peculiar activity on the boggy meadow. A portable generator is buzzing like a giant bumble bee and provides electricity to the bright lamps situated at several points along the field. White linen sheets and odd little piles of egg boxes rest under the lamps. Astonished, we come forward.

An elderly man is sitting at a picnic table. After brief small talk we find out: he is a Butterfly Collector. We are truly intrigued and so keep pitching him questions. Then we are sitting at the picnic table too, sipping black coffee out of the Butterfly Collector's flask.

He's been collecting butterflies since he was thirteen. He drove 200 km just to be in this particular spot near our house, to spend the night waiting for this particular kind of night butterfly. He brings a book from his car and shows us a picture of the butterfly he is after. It's small, grey and utterly undistinguished. We look at other butterflies in the book and the Butterfly Collector, in his melodic Swedish accent, unfolds a story for each butterfly that takes our fancy.

In Swedish, 'butterfly' is 'fjäril'. There are over 100 day species in Sweden and over 800 night ones. 'Are these night butterflies moths?', asks mr e. 'Well. It depends how you define a moth', the Butterfly Collector shrugs his shoulders impatiently. We sense that the problem of defining a moth bears heavy undertones of some sensitive ontological argument, so we quickly abandon the subject.

In the end, the Butterfly Collector says that he has a gift for me. He opens his book again and points to a picture of a white and blue butterfly. 'This one doesn't feed on pollen. It likes the fermented juices of willow tree bark. Pour some wine and sugar on a cloth and wait... It may visit you', he smiles at me mischievously.

The next day I proceed according to his advice. For a long time nothing happens. The only creatures my sample attracts are big fat flies. Then, all of a sudden, a butterfly lands on the fragrant fermented surface! Like the Butterfly Collector, I capture it, though not with a net. The rushed snap comes out all blurry, but the hunter-gatherer thrill I receive will remain vivid with me long after.

***

Nasze wiejskie szwedzkie wakacje. Drewniany dom w stylu jak z IKEA, ogród pełen brzęczących owadów, rozświergotanych ptaków i cichaczem tuptających jeży. Połacie złotych zbóż, modrej kapusty i zielonej cebuli rozciągające się po horyzont. Na horyzoncie – Morze Bałtyckie.

Bałtyk tutaj jest płytki na kilka kilometrów od brzegu i - w tegorocznych upałach - ciepły jak zupa. Brzegi, jak nad jeziorem raczej niż nad morzem, porośnięte są trzciną, a plaże zdarzają rzadko. Zamiast nich liczne drewniane pomosty prowadzą wprost do wody.

Tego wieczoru jak zwykle wybieramy się na przechadzkę w stronę morza, do naszego okolicznego pomostu. Zbliżając się do nadbrzeża - piaszczystą drogą wiodącą pośród pól i podmokłych łąk - zauważamy, że dzieje się tam coś dziwnego. Ktoś ustawił na drodze przenośny generator, który brzęczy niczym gigantyczny trzmiel i dostarcza energii jasno świecącym lampom rozstawionym w kilku punktach łąki. Pod lampami leżą białe prześcieradła, a na nich - tekturowe pudełka po jajkach. Zadziwieni, podchodzimy bliżej.

Starszawy mężczyzna siedzi przy drewnianym piknikowym stole. Po krótkiej wymianie uprzejmości odkrywamy, że właśnie spotkaliśmy Kolekcjonera Motyli. Zaintrygowani, zadajemy mu coraz więcej pytań. Nawet nie zauważamy, kiedy i my zasiadamy przy piknikowym stole i popijamy kawę z termosu Kolekcjonera.

Kolekcjoner zbiera motyle odkąd skończył trznaście lat. Tego dnia przejechał dwieście kilometrów, by spędzić noc w tym konkretnym miejscu nieopodal naszego domu, czekając na ten konkretny gatunek nocnego motyla. Kolekcjoner przynosi z samochodu książkę i pokazuje nam zdjęcie motyla, dla którego tu dzisiaj przybył. Motyl jest mały, szary i niczym się nie wyróżnia. Patrzymy też na inne zdjęcia, a Kolekcjoner, przyjemnym głosem o melodyjnym szwedzkim akcencie, opowiada nam o każdym motylu, który przykuwa naszą uwagę.

Po szwedzku 'motyl' oznacza 'fjäril'. W Szwecji występuje ponad sto gatunków dziennych i ponad osiemset gatunków nocnych motyli.
- Czy te nocne motyle to ćmy? - pyta emr. 
- A! To zależy, jak definiujesz ćmę! - Kolekcjoner Motyli niecierpliwie wzrusza ramionami. Wyczuwamy, że problem zdefiniowania ćmy jest delikatny niczym dysputa z zakresu ontologii, więc czym prędzej porzucamy temat.

Na pożegnanie Kolekcjoner Motyli mówi, że ma dla mnie prezent. Ponownie otwiera książkę i tym razem wskazuje na motyla o białoniebieskich skrzydłach. 
- Ten nie karmi się pyłkiem kwiatowym, tylko sfermentowanymi sokami z kory wierzby. Nalej trochę wina na płótno, posyp cukrem i zaczekaj... może cię odwiedzi - uśmiecha się do mnie łobuzersko.

Następnego dnia postępuję dokładnie według jego wskazówek. Przez długi czas nic się nie dzieje. Jedyne owady, które przyciąga moja próbka, to duże tłuste muchy. Lecz nagle, ni stąd ni z owąd, motyl osiada na aromatycznej sfermentowanej powierzchni! Niczym Kolekcjoner Motyli próbuję go pochwycić, lecz nie za pomocą siatki. Pośpieszne zdjęcie wychodzi zamazane, za to wspomnienie zbieracko-łowieckiego dreszczu, którego doznaję, długo pozostaje wyraźne.

The Water of Leith. Take a stroll with me, will you?

A and I are wandering around Leith in the sunny late afternoon. I have an analogue camera with me that has only two exposures to spare before I take the film to a shop to get it processed.
'I'm gonna finish off the film today', I explain to A. 'But I want to capture rather nice things. Like flowers or something', I add, as I'm in the mood for nice pretty things.
'I know!', exclaims A and his eyes get sparkle with a sudden blast of AVery Good Idea. 'Follow me, I'll show you an Exceptionally Charming Spot!'. His tone of voice and body language indicate such enthusiasm that I follow him towards the Water of Leith, our local river, truly intrigued. For I thought I knew this area and all its Charming Places better than the back of my hand, but there you are, A is going to surprise me!

We're twisting and turning a little cos A can't remember the exact way to the Spot. Finally, after having climbed a small slope and torn through some bushes, A announces triumphantly: 'It's here!'.

For a few moments I say nothing, trying to link in my head the view that unfolds in front of my eyes to the idea of An Exceptionally Charming Spot, in any way. No, I can't. Is it a silly joke that A is playing on me, is it his perverted sense of aesthetics taking an upper hand, or did he simply go crazy? And if it's the latter, what sort of raptures should I express in order not to upset the madman?

For what appears in front of me is everything but charming. An old dirty bench, vague remains of something that used to be green grass and a few apathetic daisies popping their worn out heads out from amongst the piles of empty beer cans, cigarette butts and crisp bags. All this surrounded by dry and broken branches of bush. In summary, dodgy yuck.

I slowly move my gaze from the smashed glass that rests under the bench towards A. His face expresses a clash between confusion and embarrassment.
'Last time I was here, it looked quite different', he utters as a shy apology.
'Aha. And were you drunk or were you in love back then? Or quite both?', I murmur a grumble, but I take a mandatory snap with my camera anyway.

We then take a stroll along The Water of Leith and as usual I am startled by the serene beauty of the view over the river. I always think that early evening is the best time to come here: clear air, lilac sky, metallic lustre of waters and a thick wall of greenery along the way can soothe any stressed city-dweller's nerves.
'Look, a heron hunting over there!', exclaims A with wonder.
'It's a sculpture, you fool', I'm determined not to get unnecessarily excited again today. But at once I realise that I'm wrong and he is right, a heron is real indeed. Not only good art but real wildlife can you spot alongside this little river!

The sculpture I refer to in a nonchalant moment of folly is one of the lesser known art works situated in the actual river. More famous are Antony Gormley's six statues, but due to last year's floods, most of Gormley's sculptures were knocked over by The Water of Leith. This however went in accordance with the installations' very nature, as they were designed to be non-obstructive and disappear into the water in case of severe natural conditions.

Thus, forget places like A's unfortunate Charming Spot. Or rather, excuse them. They are here, but I dare say, are less common than real and man-made herons and the likes.

I use my last snap to try and capture the hunting bird we pass, but it is quicker and manages to flee. So instead we try to find the statue heron, but we can't. Maybe it was taken by the river like Gormley's statue men, or maybe it became temporarily covered by the ever lush display of summer greenery?

No matter though. This is The Water of Leith, An Exceptionally Charming Place.

***

W słoneczne późne popołudnie A. i ja włóczymy się po Leith, dzielnicy Edynburga, w której oboje mieszkamy. Mam ze sobą aparat analogowy z dwiema ostatnimi klatkami na filmie do wykorzystania.
- Chcę wypstrykać wszystkie zdjęcia dzisiaj - wyjaśniam A. - Ale wiesz, żeby było na nich coś ładnego. Jakieś kwiatki na przykład - dodaję, bo jestem dziś miło nastrojona na odbiór miłych rzeczy.
- Wiem! - rozpromienia się A., a jego oczy rozświetla błysk zwiastujący nagły przypływ Wspaniałego Pomysłu. - Pokażę ci Wyjątkowo Urokliwy Zakątek!
Ton jego głosu i gesty zdradzają taki entuzjazm, że zaintrygowana podążam za nim w stronę Water of Leith, naszej lokalnej rzeczki. Jak dotąd myślałam, że znam tę okolicę jak własną kieszeń, a tu proszę, A. chce mnie zaskoczyć!

Przez jakiś czas krążymy niepewnie, bo A. nie pamięta dokładnej drogi do Zakątka. Wreszcie, po wspięciu się na niewielki pagórek i przedarciu przez średnio gęste haszcze, A. oznajmia triumfalnie:
- To tutaj!

Przez kilka chwil nic nie mówię, dokonując mentlnej próby dopasowania idei Wyjątkowo Urokliwego Zakątka z widokiem, który roztacza się przed moimi oczami. Bezskutecznie. Czy to jakiś dziwaczny dowcip A., czy jego perwersyjne poczucie estetyki, czy też po prostu mój przyjaciel zwariował? A jeśli to ostatnie, jakie zachwyty powinnam wyrazić, żeby przypadkiem nie sprowokować wariata?

Bowiem to co rozpościera się przede mną można określić wieloma epitetami, z wyjątkiem słowa 'urokliwy'. Jest tu stara brudna ławka, pozostałości czegoś, co kiedyś mogło być zieloną trawą, kilka apatycznych stokrotek, wyłaniających swe podwiędłe główki spomiędzy petów papierosowych, pustych puszek po piwie i torebek po czipsach. Wszystko to otoczone jakimiś suchymi badylami. Mówiąc krótko, melina pod chmurką.

Powoli przenoszę swoje spojrzenie z potłuczonego szkła pod połamaną ławką na A. Jego twarz wyraża coś pomiędzy zakłopotaniem a dezorientacją.
- Kiedy tu byłem ostatnio, wyglądało to jakoś inaczej - usprawiedliwia się nieśmiało.
- Acha. A byłeś wtedy pijany, czy zakochany? Czy wszystko naraz? - pozwalam sobie na kąśliwą uwagę i mimo wszystko pstrykam obligatoryjną fotkę.

Następnie wyruszamy na przechadzkę wzdłuż Water of Leith i jak zwykle jestem pod wrażeniem łagodnej urody tej rzeki. Zawsze myślę, że wczesny wieczór to idealna pora, by tutaj przyjść: przejrzyste powietrze, liliowe niebo, metaliczny połysk wody i gruba warstwa zieleni wokół zdołają ukoić nerwy każdego zestersowanego mieszczucha.
- Patrz, czapla łowi ryby! - wykrzykuje A. z zachwytem.
- To rzeźba, głupku - pukam się znacząco w czoło, bo jestem zdeterminowana nie dać się już dzisiaj omamić obietnicą niby-ekscytujących wydarzeń. Lecz zaraz zdaję sobie sprawę, że to A. ma rację, nie ja: czapla jest żywa i prawdziwa. Nie tylko dzieła sztuki, ale też dzikie zwierzęta można napotkać wzdłuż tej małej rzeczki.

Rzeźba, o którą kłócę się nonszalancko a bezpodstawnie, to jedna z mniej znanych instalacji położonych – tak, w samej rzece. Bardziej sławnych jest sześć posągów autorstwa Anthony'ego Gormley'a, ale ze względu na zeszłoroczne wylewy rzeki większość figur Gormley'a zostało zalanych przez rwący potok Water of Leith. Taki był jednak zamysł tych instalacji: miały być one jak najbardziej nieinwazyjne w środowisko naturalne i ich zniknięcie pod wodą w przypadku podtopień było przewidziane w projekcie.
 
A więc, można zapomnieć miejsca takie jak ten nieszczęsny Urokliwy Zakątek A. A raczej, można je wybaczyć. One tutaj występują, ale jakby mniej licznie niż prawdziwe oraz stworzone ręką artystów czaple i tym podobne.
 
Zużywam ostatnią klatkę na filmie, by sfotografować polującą czaplę, ale jest ona szybsza i odfruwa w momencie, gdy wyzwalam przesłonę. Nie udaje się nam też tym razem odnaleźć statuetki czapli w rzece. Może została porwana przez wodę, jak figury Gormley'a, a może zasłonił ją letni gąszcz roślinności?
 
Nieważne, nieważne. To jest Water of Leith. Wyjątkowo Urokliwe Miejsce.

Things Lost in Time and The Memory of Senses

My grandad was a hobbyist orchardist. He had an orchard of course, and in that orchard he grew all kinds of fruit trees which were common in these particular times (second half of the twentieth century) in that particular geographical location (central Poland, which is now central Europe, but back then it used to be the East). The trees were of the old-fashioned type. They grew high, not like these modern dwarf trees that make harvesting so much easier, so you'd often need a tall ladder to get your hands on the fruit.

From spring to autumn we used to pick and consume and store and preserve and share with friends, neighbours and relatives huge amounts of seasonal fruit. Pink cherries would come first in early June, followed by green 'paper' apples*, then yellow cherries, then other kinds of apples, morello cherries whose sweet and sour flavour I adored, all sorts of plums, and then large and round black cherries. Pears too, from the soft, sweet and juicy types to the hard, rough-skinned fruits that kept well throughout the winter time; but they would come in the end, after the harvest, when the smoky smell over the burning stubble-fields mixed with autumnal low-hanging mists. In the meantime there was the abundance of bush fruit - that is berries and currants - too, but they are another story altogether.

Sweet cherries were the best. They were the biggest treat of our yearly fruit feast. Cherry trees grew next to each other, at the very end of the orchard. First to ripen was the sweet pink cherry that had yellow flesh intersected with thin reddish veins. Then came yellow cherries, extremely uncommon, small and as sweet as honey. And at last, dark red cherries, almost black, so plump and juicy and velvety... Sometimes I think that these cherries were what wine is to me now (however I like my wine dry and not sweet): pink cherries like refreshing fragrant rose wine, yellow ones like white sweet scented Pinot Grigio and red ones like deep and rich Burgundy...

My grandad is long gone and so is his orchard. I am long gone, far away from that central place of my childhood in central Europe, settled in the Northern lands where there are no storks nesting on telegraph poles, and no autumnal burning of stubble-fields, and no real cherry eating culture. And when I spot in a supermarket tiny boxes of poor looking cherries which passed their time of glory when they were still in transit from Spain, when I see how obscenely overpriced they are, I rather go for Scottish strawberries.

Then I close my eyes and I'm in my granny's pantry. There are rows of boxes full of cherries, so I reach to take a handful of the Burgundy red ones. In my hand, I can feel the firmness of the fruits and the coolness of their silky smooth coat.

*Wikipedia states that these are White Transparent apples and that they are used mainly in cooking because of their sharp taste. Which isn't true - when ripe these apples are extremely sweet and delicate!

***

Mój dziadek był sadownikiem hobbystą. Oczywiście miał swój sad, w którym rosły chyba wszystkie możliwe odmiany drzewek owocowych dostępnych w tamtych czasach (druga połowa dwudziestego wieku) na tamtej szerokości geograficznej (centralna Polska w centralnej Europie, choć wtedy był to rzecz jasna Wschód). Dziadek hodował staroświeckie odmiany owoców, więc drzewa rosły wysokie - nie tak jak te nowoczesne karłowate drzewka owocowe, które bardzo ułatwiają zbiory - i często trzeba było użyć drabiny, by dostać się do owoców.

Od wiosny do jesieni zbieraliśmy, konsumowaliśmy, magazynowaliśmy, przetwarzaliśmy i dzeliliśmy się z przyjaciółmi, sąsiadami i krewnymi różnymi rodzajami owoców sezonowych. Różowe czereśnie dojrzewały najwcześniej, w początkach czerwca, po nich przychodziły papierówki, następnie żółte czereśnie i wiśnie, których słodko-kwaśny smak uwielbiałam, inne rodzaje jabłek, przeróżne typy śliwek, i wreszcie duże, okrągłe, ciemnobordowe czereśnie. Gruszki też były, od miękkich, soczystych, słodkich odmian, po twarde owoce o szorstkiej skórce, które świetnie się przechowywały w ciągu zimowych miesięcy. Ale gruszki przychodziły ostatnie, już po żniwach, kiedy zapach dymu znad ściernisk mieszał się z nisko osadzoną mgłą i babim latem. W międzyczasie pojawiał się też urodzaj owoców krzewnych, takich jak agrest, porzeczki i maliny, ale to już całkiem odrębna historia.

Czereśnie były najlepsze. Były one ukoronowaniem naszej corocznej owocowej uczty. Drzewka czereśniowe rosły obok siebie, w najodleglejszej części sadu. Najwcześniejsze różowe czereśnie miały soczysty żółty miąższ poprzetykany czerwonymi żyłkami. Natępne były żółte czereśnie, niezwykle rzadko spotykane, drobne i miodowo słodkie. I wreszcie ciemnoczerwone, niemal czarne czereśnie, duże, jędrne, soczyste. Czasem myślę, że te czereśnie były dla mnie tym, czym wino jest teraz (pomimo, że wolę wytrawne, a nie słodkie wino): różowe czereśnie to orzeźwiające aromatyczne wino różowe, żółte czereśnie to białe słodko pachnące Pinot Grigio, bordowe czereśnie to intensywny, aksamitny Burgund...

Nie ma już mojego dziadka, nie ma jego sadu. Mnie też już od dawna nie ma w tamtym miejscu w centrum Europy, które stanowiło centrum mojego dzieciństwa. Wybrałam północne krainy, gdzie próżno szukać gniazd bocianich na słupach telegraficznych, gdzie nie pali się jesiennych ognisk na ścierniskach i gdzie nie ma prawdziwego nawyku - prawdziwej pasji - jedzenia czereśni. I kiedy w supermarkecie mijam maleńkie pudełka z marnie wyglądającymi czereśniami, których najlepszy czas minął, gdy wciąż jeszcze były w tranzycie z Hiszpanii, kiedy widzę ich nieprzyzwoicie wysoką cenę, wybieram szkockie truskawki.
 

A później zamykam oczy i znów jestem w spiżarni mojej babci. Stoją tam skrzynki wypełnione czereśniami, więc nabieram garść tych burgundzkich. W dłoni czuję jędrność, chłód i jedwabistą gładkość owoców.

 

The Metaphorical meets the Physical. In a Tapestry Place.

Word of mouth... Isn't it the best way of finding out about things? Just speak to people, just listen to them and you'll find your way to interesting events and places.

I was invited to a classical concert (which I'm moderately keen on) and thanks to this I found this small quirky place (which I'm awfully keen on).

Dovecot Studios, with its beautiful interior (a renovated Victorian swimming pool) displays not only a tapestry workshop containing fantastically imaginative tapestries, but also offers temporary exhibitions, talks and concerts.

From the Dovecot website: 'Dovecot is unique for its highly creative collaboration between artist, weaver and commissioner. Each tapestry combines the creative ideals of all three creative minds and the weaver will interpret, rather than simply translate, a design into textile'.

Oh yes, yes! That's what a literary translator does too: interprets the original work. Thus, a translator is an interpreter is a weaver that transforms the design of the original language into the textile of the secondary language... Or something like that ;)

So, here is another little discovery of one of Edinburgh's little places. Worth noticing. Worth checking out.

Dovecot Studios
10 Infirmary Street
Edinburgh EH1 1LT
( from 1st July the Weaving Studio Viewing Balcony is opened daily 12-3pm)

pictures by billion

***

Zasłyszane... Najlepsza droga by dotrzeć do ciekawych miejsc i wydarzeń. Trzeba tylko rozmawiać i słuchać i jakoś się natrafi na interesujące nas rzeczy.

Zostałam zaproszona na koncert klasyczny (średnio mnie kręci), dzięki czemu odkryłam ciekawe miejsce (zakręciło mną mocno).

Galeria Dovecot Studios, w pięknym wnętrzu (odnowione wiktoriańskie łaźnie) nie tylko skrywa warsztat tkacki z fantastycznymi gobelinam, lecz także organizuje wystawy czasowe, wykłady i koncerty.

Ze strony internetowej studia: 'Dovecot jest wyjątkowe ze względu na istniejącą tu niezwykle twórczą współpracę pomiędzy artystą, tkaczem i kuratorem projektu. Każdy gobelin łączy w sobie twórcze ideały trzech twórczych umysłów. Pracując nad gobelinem tkacz interpretuje, raczej niż po prostu odtwarza, oryginalny projekt artysty'.

Ach, to, to! To samo robi tłumacz literacki: interpretuje oryginalne dzieło. Więc tłumacz jest takim tkaczem, który przeobraża rysunek oryginalnego języka w tkaninę języka docelowego... Czy jakoś tak ;)

A zatem - oto kolejne małe odkrycie jednego z małych edynburskich miejsc. Warte zauważenia. Warte odwiedzin.
Dovecot Studios
10 Infirmary Street
Edinburgh EH1 1LT
(od 1 lipca balkon widokowy, the Weaving Studio Vewing Balcony, jest otwarty dla zwiedzających codziennie od 12.00 do 15.00)

zdjęcia zrobione przez billion



 

The Secret Garden Little Joy

The thing is, I'm not very observant. That is - visually, I'm not. I only seem to notice stuff that I'm directly interested in, indifferently disregarding the rest. Street signs, adverts on the sides of city buses, my boss's new haircut - these are things that my mental processing carefreely omits. emr often gets irritated with me when, after commenting on some funny/ridiculous/infuriating/kitsch artefact which currently occupies the public sphere, he finds out that I have no clue what he's talking about. 'How could you not have noticed this?! It's everywhere!', he gasps and I can only give him a silent apologetic look or indeed pretend that oh yes, I've just remembered the damned poster in question... What to do? I managed to ignore a big construction site in front of my workplace - even though there were talks about it for a month beforehand - up until someone finally pointed it out to me...

No wonder then that I missed this lovely tiny place in the heart of Edinburgh's Old Town for so long. It is a beautiful 17th century style secret garden hidden in one of the many closes of Canongate, the lower part of The Royal Mile. What's so great about it is that despite it being situated in the most touristy and busy part of the city, it remains quiet, intimate and charmingly old fashioned.

My excuse though is that the garden really is hidden and is easier to find if you already know that it exists. Now every time I pass Dunbar's Close I try to pop in there for a moment to enjoy the beauty of my most recent Edinburgh discovery. And if I have no time for contemplation, the fact that the garden is there and that I know about it pleases me all the same.

***

Prawda jest taka, że nie jestem zbyt spostrzegawcza. Jeśli chodzi o bodźce wizulane - nie jestem. Zazwyczaj zauważam tylko to, co mnie bezpośrednio interesuje, obojętnie ignorując całą resztę. Bilboardy, reklamy na autobusach miejskich, nowa fryzura mojej szefowej - te rzeczy beztrosko pozostawiam poza obrębem swojej świadomości. emr często się irytuje, gdy odkrywa, rozważając jakiś zabawny/idiotyczny/przyprawiający o furię/kiczowaty wyrób zajmujący w danym momencie przestrzeń publiczną, że nie mam pojęcia o czym mówi.
- Jak mogłaś nie zauważyć?! Przecież to jest wszędzie! - obrusza się, a ja mogę tylko zerkać przepraszająco lub też udawać, że ach! Oczywiście! Właśnie mi się przypomniał rzeczony plakat... Co zrobić, ja nawet nie zauważyłam rozpoczęcia sporej budowy przed moim miejscem pracy, dopóki ktoś mi owej budowy nie wskazał. Pomimo, że o budowie trąbiono cały poprzedzający ją miesiąc. Bywa.

Nic więc dziwnego, że śliczne maleńkie miejsce położone w samym sercu edynburskiego Starego Miasta tak długo uchodziło mojej uwadze. A jest to piękny, zaprojektowany na wzór siedemnastowieczny tajemniczy ogród, ukryty w jednym z wielu przesmyków ulicy Canongate, stanowiącej dolną część The Royal Mile. Najwspanialsze w tym sekretnym parku jest to, że pomimo swojej lokalizacji w najbardziej turystycznej części miasta, pozostaje on zaciszny, kameralny i uroczo staroświecki.

Na swoją obronę powiem, że ogród naprawdę jest ukryty i najłatwiej go znaleźć, gdy się już wie o jego istnieniu. Teraz zazwyczaj, kiedy przechodzę obok Dunbar's Close, zbaczam na chwilę z trasy, by nacieszyć się urodą mojego ostatniego edynburskiego odkrycia. A jeśli nie mam czasu na kontemplację, już sama świadomość, że ogród istnieje i że ja o tym wiem, bez pudła napawa mnie uciechą.

10 Kilometers Of Impressions, Streamed (Epilogue)

It takes no more than a few minutes to overcome the initial post-run dizziness. A bottle of water, a medal, a goody bag and I'm free to go. I've mentioned this before, haven't I? The crowd is huge. And in this crowd, there's no sight of A. What to do? I take an inquisitive stroll around the park. No, he is nowhere to be seen. Isn't it typical, I think while I'm walking in circles, doing a stretching routine and scanning the area with my eyes, all at the same time.

'Isn't it typical, I lost A!', I'll say later, expressing mild offense and humour all in one exclamation. Later, when I'm on the phone with mr e. On Skype with mum. At a racing track with E. 'A got lost, together with my phone!', I'll say. 'And my keys. And my money. And my jumper. And my freckin' banana!'. They'll find this unsurprising indeed, and they'll laugh. We'll laugh. Yeah, losing A will be mildly amusing as a story, but now it's getting too long. Where's this crazy beggar?!

'mjz!', I hear someone calling my name. I turn around, my eyes facing into sunshine. It's a colleague of mine and her son, both all excited about the boy's excellent result: just over forty minutes. Of course, they want to know how I did today. I don't know, I've lost my friend with my banana. I mean, with my phone. So I can't check my time yet, no. But it won't be anywhere near the young man's result. I was aiming for just under an hour, I know my abilities, ha, ha. They wish me good luck in finding A in this sunny crowded place and they set off.

I take another stroll around the park.

When me and A finally meet (apparently he stood on a bollard in order to try and find me. It can't have been a very tall bollard), which is a logistically complicated operation, I find out that I didn't quite reach my target: I finished in just over an hour... Hey-ho. Ever tried, ever failed, as Godot once wrote. I mean, Beckett. No matter. It was worth trying, it was worth failing, it was worth all the effort! Really, really, the taste of slight dissatisfaction is quite inspiring after all.

'But I tell you A, I promise', A and I walk down the street, reunited, me chirping like some chatterbox and him finishing off my banana. 'If I don't break sixty minutes next time, I'm giving up this running business altogether!'. 'Sure thing', he indicates, expressing irony, sympathy and humour all in one nod.

***

Odzyskanie równowagi po piewszej fazie oszołomienia po biegu zabiera nie więcej niż kilka minut. Butelka wody, medal, torba z upominkami i już jest po wszystkim. Wspominałam o tym chyba wcześniej: wszędzie tłum. W tym tłumie ani śladu A. Co zrobić? Podejmuję wnikliwy rekonesans po parku. Nie, nigdzie go nie ma. Normalka, myślę sobie łażąc w kółko, wykonując ćwiczenia rozciągające i skanując wzrokiem otoczenie jednocześnie.

- Normalka, zgubiłam A! - obwieszczę później, wyrażając lekką przyganę i rozbawienie jednym wykrzyknikiem. Później, gdy będę rozmawiać z mr e przez telefon. Z mamą przez Skype. Z E na bieżni.
- A. zgubił się razem z moim telefonem! - powiem. - Z moimi kluczami. Z moimi pieniędzmi. Z moją bluzą. I z moim cholernym bananem!
Oni oczywiście uznają to za nic dziwnego i będą się śmiać. Będziemy się śmiać. Tak, zgubienie A. to dość zabawna historia, ale w tej chwili zbyt się już przedłuża. No gdzież jest ta łajza?!

- mjz! - ktoś woła moje imię. Odwracam się, słońce razi mnie prosto w oczy. To koleżanka z pracy ze swoim synem śmieją się do mnie i wyjaśniają powód wielkiej radości: chłopak zakończył bieg ze wspaniałym rezultatem, trochę powyżej czterdziestu minut. Oczywiście chcą wiedzieć, jak mi dzisiaj poszło. Nie wiem jeszcze, zgubiłam kolegę z moim bananem. To znaczy, z moim telefonem. Więc na razie nie mogę sprawdzić wyniku. Ale nie będzie on zbliżony do czasu młodego człowieka, o nie. Celowałam w trochę poniżej godziny. Znam swoje możliwości, ha, ha. Koleżanka i syn życzą mi szczęścia w poszukiwaniu A. w tym tłumie i odchodzą.

Ja wyruszam na kolejną przechadzkę po parku.

Kiedy wreszcie odnajdujemy się z A (podobno stanął na słupku, by mnie lepiej widzieć. Nie mógł to być zbyt wysoki słupek),co okazuje się być skomplikowanym logistycznie przedsięwzięciem, odkrywam, że nie udało mi się osiągnąć celu: zakończyłam bieg w niewiele ponad godzinę... No cóż. Kto nigdy nie próbował, ten nigdy nie odniósł porażki, jak Godot kiedyś napisał. To znaczy, Beckett. Nie szkodzi. Warte to było próby, warte całego wysiłku! Koniec końców, smak lekkiego rozczarowania bywa inspirujący.

- Ale mówię ci A, obiecuję ci to - A i ja maszerujemy w dół ulicy, szczęśliwie odnalezieni, ja gadam jak nakręcona, on zjada mojego banana. -Jeśli następnym razem nie złamię tych przeklętych sześćdziesięciu minut, rzucam to całe bieganie w diabły!
- No jasne - odpowiada A, wyrażając lekką ironię, współczucie i rozbawienie jednym przytaknięciem.

10 Kilometers Of Impressions, Streamed (part 2)

That's how you run in a herd

Orgy of yellow and blue... plus rock

So exhausted I can't run faster

The Race. A round around Arthur's Seat.

motto:
'A race is a race is a race' (Gertrude Stein)*

1st K
Sun, music, sun. Scottish bagpipes and drum&bass. Crowd. Be careful not to poke someone's heels. See, that's how you run in a herd. The herd is moving with a modest pace. Well, speed up! Careful not to poke someone. Slalom it. Up. Between people. Overtake, unless you're being overtaken. On the side of the track. Up, up, up.

2nd K
The uphill bit is getting steeper and longer than you expected. Some folks begin to walk, but not you, no. You never stop when you run, right? Just slow down.

3rd K
Slow down, this is a never ending hill. Another bend on the road, and another, and another, and I'm still at a lower point than those in front of me... Just breathe and carry on up.

4rd K
It's flat! There are wings attached to the sides of my shoes! I'm gliding over the road! Sun in my eyes! Cool breeze on my skin! The panorama of the beloved city on my left! Huge volcanic rock covered with gorse flowers on my right! Over me perfectly coloured sky! Orgy of yellow and blue around! The blooming rock smells sweet! Honey scented air hits my lungs! Don't ask whether I'm high! I am high.

5th K
Down-the-hill-as-fast-as-you-can. Speed-it-up-sing-it-back-bring-it-back-to-me-ee.

6th K
Past the water supply. Feeling refreshed, but be careful now. Don't let that bitch the stitch get you. Posture. Breathing. Stomach muscles relaxed.

7th K
The narrow bits of the track become annoying. Bottle neck. It messes with the rhythm and flow of your stride.

8th K
Almost there, almost there. Experience, psychology, intuition - everything tells you that now it's gonna be easy, that now you're gonna push really hard. For you know that now, and no matter what, it's nearly the end. So you push, so you speed, so you feel another blast of endorphines roaring in your head, yay! And then - all of a sudden - you hit the wall. The wall appears in the form of another steep, steep hill. Many folks begin to walk, but not you... no? Your motions get slower and slower, your fine posture collapses like a construction in a game of Jenga when someone removes a crucial base brick, your breathing is shallow. And then, in that very moment when you cannot care anymore, when your jog virtually begins to resemble a walk - you hear one of the spectators, a true angel surely, shouting: 'You can do it! It's only this last heavy bit and then all the way down!'. How come this verbal cheer gives you such a kick that I get myself together and manage to push once more? It's so hard at this point, it's so very hard, but then, could anyone believe it, I hear, amongst the music that flows into my ears, this line in a song, 'I know how you feel, I've been there myself...'. This tickles me so much that I forget the pain and hey, I overtake the monstrous hill. Thanks Roisin.

9th K
And it's downhill again, but boy, it's not easy any more. I'm so exhausted I can't run faster. I can see the end of it, but I can't do it faster, each few meters feel like another mile. How unwisely did you distribute your strengths today! Now all your body's biochemical supplies are used up, the only thing that pushes you forward is that last bit of determination you saved, no more. It's so hard... Just lengthen your stride as much as you can these last. Couple. Of. Hundreds. Of. Meters.

10th K
Lightheaded, on soft legs as if they were made out of cotton, fighting the overwhelming feeling of nausea, but running, still running for I never stop when I run - past the finishing line.

*just kidding. 'A rose is a rose is a rose'. 

(pictures 1 and 3 by A)


***

Wyścig. Runda wkół Artura.

motto: 'Runda jest rundą jest rundą' (Gertrude Stein)*

1km
Słońce. Muzyka. Szkockie dudy i drum&bass. Tłum. Uważaj, by komuś nie przetrącić pięty. Widzisz, tak się biegnie w stadzie. Stado porusza się raczej powoli. Trzeba przyśpieszyć. Uwaga na cudze pięty! Slalomem. Do góry. Pomiędzy ludźmi. Wyprzedzaj, chyba że jesteś wyprzedzana. Na poboczu trasy. W górę, w górę, w górę.

2km
To pierwsze wzniesienie jest dłuższe i bardziej strome niż się spodziewałaś. Niektórzy zwalniają do chodu, ale nie ty, o nie. Ty nigdy nie idziesz gdy biegniesz, prawda? Po prostu zwolnij.

3km
Zwolnij, to jest podbieg bez końca. Jeszcze jeden zakręt na drodze, i następny, i następny, a ja wciąż jestem poniżej tych, co przede mną... Ojtam ojtam, równo oddychać i naprzód w górę!

4km
Nareszcie płaski odcinek! U moich butów wyrastają skrzydła! Szybuję ponad asfaltem! Słońce w oczach! Chłodna bryza owiewa twarz! Po mojej lewej stronie rozpostarta panorama ukochanego miasta! Wielka powulkaniczna skała pokryta kwiatami janowca po prawej! Nade mną idealnie niebieskie niebo! Orgia żółtego z błękitem! Słodko pachnie kwitnąca skała! Miodowe powietrze wypełnia płuca! Ach! Nie pytaj czy to haj! To jest haj.

5km
Z górki-na pazurki-tak szybko-jak-się-da. Speed-it-up-sing-it-back-bring-it-back-to-me-ee.

6km
Stacja z wodą już za plecami. Uczucie świeżości, lecz teraz ostrożnie. Nie pozwól, by dopadła cię kolka, ta szmata. Postawa. Oddech. Odprężyć mięśnie brzucha.

7km
Wąskie przesmyki bywają irytujące. Robi się korek. Gubi się rytm.

8km
Już prawie koniec, już prawie. Doświadczenie, psychologia, intuicja - wszystko to mówi ci, że teraz będzie łatwiej, teraz dociśniesz najmocniej. Bo przecież to jest końcówka, choćby nie wiadomo co. A więc dociskasz, a więc przyśpieszasz, więc czujesz w sobie kolejny zastrzyk endorfin, juhu! I nagle - ni z tego ni z owego - ściana. Ściana w postaci kolejnego stromego wzniesienia. Niektórzy zwalniają do chodu, ale nie ty... nie? Twoje ruchy są coraz wolniejsze, twoja postawa zapada się niczym wieża w Jendze, gdy najważniejsza cegiełka zostaje usunięta, twój oddech jest płytki. I wtedy, w tym właśnie momencie, gdy jest ci wszystko jedno, kiedy twój trucht łudząco zaczyna przypominać chód, słyszysz jak ktoś z dopingujących, anioł zapewne, woła: 'Dacie radę! Jeszcze tylko ten krótki kawałek, a potem już cały czas z górki!'. Niesamowite, parę zwykłych słów daje ci takiego kopa, że zbieram się w sobie raz jeszcze. Ale jest ciężko jak diabli... I wtedy, w tym własnie momencie słyszę - muzyka płynie w słuchawkach - taki wers z piosenki, 'Wiem, co czujesz, miałam tak samo...' (czy jakoś tak). Wzbudza to we mnie wewnętrzny chichot i zapominam o bólu i pokonuję piekielne wzniesienie. Dzięki, Roisin.

9km
I znowu z górki, ale nie jest łatwo, o nie. Jestem tak wycieńczona, że nie mogę biec szybciej. Widzę już koniec, lecz nie mogę szybciej. Każdych kolejnych kilka metrów jest jak następna mila. Jak nierozsądnie  rozdzieliłaś swoje siły! Zużyłaś już wszystkie możliwe biochemiczne zasoby, jedyne co ci teraz pozostało, to trochę uporu, nic więcej. Tak mi ciężko... Po prostu wydłuż krok jak tylko możesz przez. Te. Ostatnie. Kilka. Set. Metrów.

10km
Oszołomiona, na nogach jak z waty, walcząc z nieprzepartym uczuciem mdłości, ale biegnąc, wciąż biegnąc, bo przecież nie idę jak biegnę - wpadam na metę.

*żartuję. 'Róża jest różą jest różą'

(zdjęcia 1 i 3 autorstwa A)